Haber Global yayınında gündemdeki küresel gelişmeleri değerlendiren Prof. Dr. Uğur Özgöker, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın nükleer silahlara erişimini engelleme yönündeki açıklamaları ile Çin’de gerçekleşen üçlü zirvenin uluslararası siyaset ve güvenlik mimarisine yansımalarını analiz etti. Uluslararası hukukun hiçbir devlete dünyanın efendisi olma veya hangi ülkenin hangi silaha sahip olacağını tek başına denetleme yetkisi vermediğini belirten Prof. Dr. Uğur Özgöker, bu yetkinin 1955 yılından bu yana Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve START, SALT, INF ve ICBM gibi uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yürütüldüğünü ifade etti. Mevcut uluslararası rejime göre biyolojik ve kimyasal silahların üretimi ile kullanımının tamamen yasak olduğunu, nükleer silahların ise yayılmasının önlenerek yalnızca ABD, Rusya, İngiltere, Çin ve Fransa’dan oluşan beş ülkede sabitlendiğini hatırlattı.
Nükleer silahlanma tarihine ve Orta Doğu’daki çifte standarda dikkat çeken Prof. Dr. Uğur Özgöker, İran’ın nükleer programının temellerinin 1971 yılında Şah Rıza Pehlevi döneminde bizzat ABD tarafından atıldığını ve 1979 devrimi yaşanmasaydı İran’ın 1981 yılında ABD eliyle altıncı nükleer güç haline geleceğini anlattı. Daha sonra Hindistan’ın nükleer silah geliştirmesi üzerine dengenin sağlanması amacıyla ABD’nin Libya lideri Muammer Kaddafi’den aldığı finansman ve sağladığı teknolojiyle Pakistan’a nükleer silah yaptırdığını, bugün Hindistan’da 160, Pakistan’da ise 180 nükleer başlık bulunduğunu kaydetti. İsrail’in elinde gayriresmi olarak kabul ettiği 90’ın ötesinde yaklaşık 300 atom bombası bulunmasına ve Kuzey Kore’nin nükleer silaha sahip olmasına rağmen uluslararası denetim dışında tutulmasını eleştiren Özgöker, İran’a yönelik diğer politikalarına karşı olmakla birlikte bu konuda İran’a hak verdiğini belirtti. İsrail’in elinde 300 atom bombası varken İran’ın ve Türkiye’nin de caydırıcılık amacıyla nükleer silaha sahip olması gerektiğini ya da 1994 yılında Ukrayna ve Kazakistan’ın elindeki nükleer silahların alınıp Rusya Federasyonu’na teslim edilmesi örneğinde olduğu gibi İsrail’in elindeki nükleer silahların alınması gerektiğini vurguladı.
Nükleer silahların savaşmak veya saldırmak için değil, caydırıcılık amacıyla tutulduğunu ifade eden Prof. Dr. Uğur Özgöker, ABD’nin elinde 4 bin küsur, Rusya’nın elinde ise yaklaşık 5 bin nükleer başlık bulunduğunu ve “ikinci vuruş gücü” (second strike) doktrini gereği bir tarafın saldırısı halinde diğer tarafın otomatik karşılık vereceğini dile getirdi. Dünyayı on-yirmi kez yok edecek kapasitedeki bu silahlanma yarışının geçmişte Sovyetler Birliği’ni ekonomik olarak çökerttiğini ve halkını besleyemeyen Sovyetlerin tek kurşun atmadan 15 devlete bölündüğünü hatırlattı.
Küresel güç dengeleri ve hegemonya kavramını da ele alan Prof. Dr. Uğur Özgöker, akademik literatürde Antonio Gramsci’nin hegemonya kuramının tartışıldığını, ancak uluslararası ilişkilerin pratiğinde hegemonyanın bir devletin başka bir devlete kendi çıkarları doğrultusunda istediğini yaptırması anlamına geldiğini söyledi. 1945 Yalta Konferansı’nda ABD, Sovyetler Birliği ve İngiltere’nin askeri işgal ve atom bombası gücüyle kurduğu hegemonyanın bugün yerini siyasi ve ekonomik hegemonya paylaşımına bıraktığını belirten Özgöker; Çin’in ekonomik üretim üssü olarak, ABD’nin konvansiyonel ve ekonomik kapasitesiyle, Rusya’nın ise kara ordusu ve nükleer gücüyle küresel denklemi şekillendirdiğini ifade etti.
Yeni dönemde Kuzey Kutbu’ndaki buzulların erimesiyle Arktik bölgesinin hem lojistik geçiş güzergahı hem de fosil yakıt rezervleri açısından stratejik bir paylaşım alanına dönüştüğünü kaydeden Prof. Dr. Uğur Özgöker, ABD ve Rusya’nın engellememesi sayesinde Çin’in 3 trilyon dolarlık yatırımla Kuşak ve Yol Projesi’ni Avrupa’ya uzattığını belirtti. Buna karşın zirve masasında Avrupa’nın ve dünyanın en kalabalık nüfusuna, ileri bilişim teknolojisine ve nükleer silaha sahip olan Hindistan’ın yer almadığına dikkat çeken Özgöker, uluslararası ilişkilerdeki “masada değilseniz menüdesiniz” ilkesinin bu tabloda bir kez daha ortaya çıktığını sözlerine ekledi.